FWO FKM-financiering toegekend aan prof. dr. Marije Meeuwissen
FWO FKM-financiering toegekend aan prof. dr. Marije Meeuwissen voor onderzoek naar convergente ziektemechanismen bij genetische cerebrale parese
Met veel plezier delen we dat prof. dr. Marije Meeuwissen een FWO FKM-beurs heeft ontvangen voor een ambitieus onderzoeksproject naar de gedeelde ziekteverwekkende mechanismen van genetische vormen van cerebrale parese (CP).
Hoewel cerebrale parese lange tijd voornamelijk werd beschouwd als een gevolg van perinatale hersenschade, hebben recente genetische studies aangetoond dat een aanzienlijk deel van de patiënten pathogene varianten draagt in genen die betrokken zijn bij de neuroontwikkeling, intracellulair transport en axonaal transport. Ondanks deze toenemende erkenning van de genetische bijdrage aan CP blijven de gedeelde biologische mechanismen tussen genetisch verschillende vormen van de aandoening grotendeels onbekend.
Het project van prof. Meeuwissen richt zich op deze uitdaging door ATG9A-mislokalisatie en verstoord axonaal transport/autofagie te onderzoeken als een mogelijk convergent ziektemechanisme bij verschillende CP-gerelateerde aandoeningen, waaronder AP-4-deficiëntiesyndroom, KIF1A-geassocieerde neurologische aandoening, KIF5C-gerelateerde aandoening en een recent geïdentificeerde KLC4-deficiëntie.
Voorlopige resultaten van de onderzoeksgroep hebben reeds aangetoond dat fibroblasten afkomstig van patiënten met verschillende van deze aandoeningen een abnormale opstapeling van ATG9A vertonen ter hoogte van het trans-Golgi-netwerk. Dit wijst erop dat verstoord intracellulair transport een gemeenschappelijk cellulair kenmerk vormt. Het project zal nu de hypothese testen dat een verstoord transport van ATG9A een gemeenschappelijke ziekteverwekkende route vormt bij genetische CP, en dat een verstoorde autofagie de kwetsbaarheid van neuronen voor omgevingsfactoren zoals hypoxie verhoogt.
Om deze hypothese te onderzoeken combineert het project humane iPSC-afgeleide neuronale modellen met in vivo-muismodellen, zodat verschillende transportstoornissen die geassocieerd zijn met CP binnen één experimenteel kader met elkaar kunnen worden vergeleken. Daarbij worden ATG9A-transport, autofagieregulatie, neuronale morfologie, synaptische transmissie en netwerkactiviteit onderzocht. Daarnaast wordt bestudeerd hoe deze cellulaire afwijkingen worden beïnvloed door omgevingsfactoren die relevant zijn voor cerebrale parese.
Het project omvat bovendien een translationeel therapeutisch luik waarin zal worden onderzocht of farmacologische stimulatie van autofagie of het verbeteren van axonaal transport ziektekenmerken in verschillende modellen kan herstellen. Tot slot zal een nieuw KLC4-knock-outmuismodel worden gekarakteriseerd, waarmee voor het eerst een zoogdiermodel beschikbaar komt om deze recent beschreven neuro-ontwikkelingsstoornis in vivo te bestuderen.
Door verder te kijken dan één enkel gen en meerdere zeldzame genetische vormen van cerebrale parese rechtstreeks met elkaar te vergelijken, heeft dit project het potentieel om gedeelde moleculaire mechanismen en gemeenschappelijke therapeutische aangrijpingspunten bloot te leggen.
Deze toekenning vormt dan ook een belangrijke erkenning van het innovatieve, mechanismegedreven translationele onderzoek aan het Centrum voor Medische Genetica Antwerpen. Wij feliciteren prof. Meeuwissen van harte met deze mooie verwezenlijking.
UZA Foundation kent €150.000 toe aan multidisciplinair onderzoek naar tubereuze sclerose onder leiding van prof. dr. Anna C. Jansen
Met trots kondigen we aan dat de Wetenschappelijke Raad van de UZA Foundation een subsidie van €150.000 heeft toegekend aan een multidisciplinair onderzoeksproject onder leiding van prof. dr. Anna C. Jansen, getiteld:
"Tubereuze sclerosecomplex: een multidisciplinair UZA-programma ter verbetering van de patiëntenzorg via cohortkarakterisatie, digitale ondersteuning en biomarkeronderzoek."
Tubereuze sclerosecomplex (TSC) is een zeldzame multisystemische genetische aandoening die wordt veroorzaakt door pathogene varianten in TSC1 of TSC2. De aandoening wordt gekenmerkt door de ontwikkeling van goedaardige tumoren in verschillende organen, waaronder de hersenen, nieren, huid en het hart. Daarnaast gaat TSC bij veel patiënten gepaard met epilepsie, kenmerken van een autismespectrumstoornis, een verstandelijke beperking en andere neuro-ontwikkelingsproblemen. Hierdoor is de klinische zorg vaak complex en is een nauwe samenwerking tussen verschillende medische disciplines noodzakelijk.
Het nieuw gefinancierde programma heeft als doel de zorg voor mensen met TSC te verbeteren via een geïntegreerde en multidisciplinaire aanpak. Het project combineert cohortkarakterisatie, digitale patiëntondersteuning en biomarkeronderzoek om de variatie in het ziektebeeld beter te begrijpen, de klinische opvolging te optimaliseren en een sterkere wetenschappelijke basis te creëren voor gepersonaliseerde zorg.
Door de TSC-patiëntenpopulatie binnen het UZA systematisch te karakteriseren, wil het onderzoeksteam meer inzicht verkrijgen in de neurologische en systemische manifestaties van de aandoening, het ziekteverloop en de nog onvervulde zorgbehoeften. Daarnaast zal worden onderzocht hoe digitale hulpmiddelen patiënten en hun families kunnen ondersteunen bij het omgaan met deze levenslange aandoening. Biomarkeronderzoek zal helpen bij het identificeren van meetbare indicatoren die verband houden met de ernst van de ziekte, de prognose en de opvolging van behandelingen.
Dankzij deze financiering kan het team een sterker geïntegreerd zorg- en onderzoeksprogramma rond TSC binnen het UZA uitbouwen, met als uiteindelijke doel onderzoeksresultaten te vertalen naar betere diagnostiek, meer gepersonaliseerde opvolging en een hogere levenskwaliteit voor patiënten en hun families.
Deze subsidie vormt een belangrijke erkenning van het belang van multidisciplinair translationeel onderzoek naar zeldzame neurologische aandoeningen. Wij feliciteren prof. Jansen en het volledige onderzoeksteam van harte met deze mooie verwezenlijking.
