Nieuwe inzichten in sekseverschillen bij het Helsmoortel–Van der Aa-syndroom gepresenteerd in Troina (Sicilië, Italië)
De vrouwelijke kant van autisme: sekseverschillen die de pathologie van het Helsmoortel–Van der Aa-syndroom beïnvloeden
Tijdens een recente conferentie in Troina (Sicilië, Italië) presenteerde onze onderzoeksgroep nieuw werk met de titel "The Female Side of Autism: Sexual Dichotomies impacting the Helsmoortel–Van der Aa syndrome pathology."
De studie richt zich op sekse-specifieke verschillen bij het Helsmoortel–Van der Aa-syndroom (HVDAS), een zeldzame neuro-ontwikkelingsstoornis veroorzaakt door pathogene varianten in het ADNP-gen. Hoewel HVDAS wordt gekenmerkt door een grote klinische variabiliteit, is de bijdrage van biologisch geslacht aan deze variatie nog onvoldoende onderzocht. Ons onderzoek vult deze kenniskloof door zowel de gedragsmatige als de moleculaire verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke Adnp-heterozygote (HET) muizen in kaart te brengen, terwijl tegelijkertijd de respons op een mogelijke behandeling werd geëvalueerd.
Een belangrijk onderdeel van deze studie was het gebruik van ons Live Mouse Tracker (LMT)-platform, een geavanceerd geautomatiseerd systeem voor gedragsanalyse dat werd ontwikkeld en geïmplementeerd aan de Universiteit Antwerpen. Het LMT-platform maakt een continue en uiterst gevoelige monitoring mogelijk van zowel individueel als sociaal gedrag bij groepsgehuisveste muizen. Hierdoor konden zowel duidelijke als subtiele gedragsveranderingen bij HET-muizen worden gedetecteerd die met conventionele gedragstesten moeilijk waarneembaar zijn.
Met behulp van dit platform identificeerden we sociale gedragsstoornissen bij beide geslachten, maar met duidelijke verschillen. Mannelijke Adnp HET-muizen vertoonden problemen met sociale initiatie en meer stereotiep sociaal gedrag, terwijl vrouwelijke muizen een sterkere sociale terugtrekking en een veranderde groepsvoorkeur lieten zien.
Het Live Mouse Tracker-platform bood daarnaast de mogelijkheid om verder te gaan dan gedragskarakterisatie alleen en in real-time potentiële therapieën te evalueren. In deze studie onderzochten we de effecten van een chronische behandeling met NAP (Davunetide), een van ADNP afgeleid peptide met neuroprotectieve eigenschappen. Onze resultaten tonen aan dat NAP de sociale gedragsafwijkingen bij Adnp HET-muizen gedeeltelijk kan herstellen, waarbij de behandelingsrespons verschilt tussen mannelijke en vrouwelijke dieren. Deze bevindingen onderstrepen de waarde van het LMT-platform als translationeel hulpmiddel, niet alleen voor gedragsanalyse, maar ook voor preklinische geneesmiddelenscreening binnen modellen van neuro-ontwikkelingsstoornissen.
Op moleculair niveau combineerde de studie gedragsanalyse met DNA-methylerings- en transcriptoomanalyses. Hieruit bleek dat het grootste deel van de biologische variatie wordt bepaald door het genotype, terwijl biologisch geslacht specifieke gedrags- en transcriptomische uitkomsten beïnvloedt.
Samen benadrukken deze resultaten het belang van het meenemen van geslacht als biologische variabele in onderzoek naar het ADNP-syndroom. Daarnaast onderstrepen ze de meerwaarde van geïntegreerde muisfenotyperingsplatformen, zoals de Live Mouse Tracker, voor translationeel onderzoek binnen de neurogenetica.
